اهدای ساعت دکتر رضا شعبانی؛ چهره ماندگار به موزه زمان

به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی موزه ها،رضا شعبانی ساعت خود را به موزه زمان اهدا کرد.

دکتر رضا شعبانی، متولد سال ۱۳۱۷ خورشیدی را باید برجسته‌ترین متخصص تاریخ ایران در روزگار افشاریه دانست. او دکترای تاریخ را از دانشگاه سوربن پاریس دریافت داشت و سپس به مدت پنج سال در دانشگاه کمبریج انگلستان به تدریس تاریخ سرگرم شد. از مشاغل علمی او، افزون بر ۲۴ چهار سال تدریس در دانشگاه‌های کشور، می‌توان به مدیریت گروه تاریخ دانشگاه‌های علوم و تحقیقات و دانشگاه شهید بهشتی و نیز گروه تاریخ مرکز نحقیقات فارسی ایران و پاکستان، در اسلام آباد، اشاره کرد.

دکتر شعبانی در سالیان پُربار زندگی، موفق به نگارش بیش از ۲۰۰ مقاله به زبان‌های فارسی، فرانسوی و انگلیسی و تالیف بیش از ۲۰ عنوان کتاب شده است. اغلب آثار دانشورانه او متمرکز بر تاریخ افشاریه است. تالیفات دکتر شعبانی را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد: تصحیح متون، پژوهش‌های تاریخی درباره سلسله‌های افشاریه و زندیه، تاریخ ایران باستان و تاریخ عمومی ایران، تک‌نگاری‌ها و مجموعه مقالات و موضوعات پراکنده.

 

 

تصحیح متون با تاریخ نادرشاهی
دکتر شعبانی در سال ۱۳۴۹ «تاریخ نادرشاهی» تالیف محمد شفیع وارد را تصحیح و به دستیاری بنیاد فرهنگ ایران منتشر کرد. این کتاب از منابع دست اول و مهم برای دوره کوتاه سلطنت خاندان افشار، به ویژه حوادث مربوط به یورش نادر به هندوستان، است. مصحح پیشگفتاری مفصل به ابتدای کتاب افزوده و شرح جامعی درباره سودمندی اثر محمد شفیع آورده است.

پژوهش‌های تاریخی درباره سلسله‌های افشاریه و زندیه
شناخت و آگاهی علمی دکتر رضا شعبانی درباره تاریخ ایران در عصر افشاریه، در میان استادان و تاریخ‌نگاران ایرانی و خارجی نمونه‌وار و کم‌مانند است. بی‌گمان او در این زمینه متخصصی برجسته است. تنها فهرستی از تالیفاتی که او درباره دوره کوتاه اما بسیار مهم افشاریه پدید آورده است، نشان از تلاش و کوشش بی‌وقفه او برای روشن ساختن ابهامات و مسایل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ایران در روزگار جهانگشای افشار و حوادث پس از او، دارد.

تاریخ ایران باستان و تاریخ عمومی ایران
از میان آثار دکتر شعبانی درباره گذشته باستانی و تاریخ عمومی ایران، دو کتاب یادکردنی است، نخست کتاب «مروری کوتاه بر تاریخ ایران، از آغاز عصر مادها تا پایان دوران قاجاریه» (انتشارات سخن ـ ۱۳۸۷) است که خواننده را در جریان سرفصل‌های عمده تاریخ ایران قرار می‌دهد و تصویری راهگشا درباره پیشینه تاریخی ایران و دودمان‌های حکومت‌گر به دست می‌دهد.

کتاب درسی «کلیات تاریخ ایران» (انتشارات دانشگاه پیام نور ـ ۱۳۸۲) نیز که با همکاری شهناز سلطان‌زاده فراهم آمده، برای دانشجویان خارجی رشته زبان و ادبیات فارسی تالیف شده است.

تک‌نگاری‌ها و مجموعه مقالات
منظور از تک‌نگاری‌ها، کتاب‌هایی است که دکتر رضا شعبانی درباره شخصیت‌های برجسته و نام‌آور تاریخ ایران و اغلب برای آشنایی جوانان و علاقه‌مندان غیرمتخصص تاریخ ایران نوشته است. این کتاب‌ها را دفتر پژهش‌های فرهنگی در شمار سلسله کتاب‌های « از ایران چه می‌دانم؟» منتشر کرده است.

کتاب «نادرشاه افشار» (۱۳۸۱) از شمار این دست کتاب‌هاست که با فصل‌بندی مناسب و آوردن مسایل و موضوعاتی که خواننده را با حوادث تاریخ ایران آشنا می‌کند، تصویری روشن از تاریخ آن روزگاران به‌دست می‌دهد و عوامل اوج‌گیری و سپس سقوط خاندان افشار را پی می‌گیرد.

«کوروش کبیر» (۱۳۸۱) آگاهی‌های لازم و منسجمی درباره بنیانگذار دولت هخامنشی در دسترس دوستداران تاریخ ایران و جوانان علاقه‌مند قرار می‌دهد. این کتاب در ۶ فصل کوتاه و خواندنی تهیه شده است و به حوادث دوره فرمانروایی کوروش هخامنشی می‌پردازد.

«داریوش بزرگ» (۱۳۸۲) نیز در شمار تک‌‌نگاری‌های دکتر شعبانی است. این کتاب شامل پنج فصل است. مقدمات به قدرت رسیدن داریوش، از میان برداشتن موانع و رسیدن به پادشاهی، گسترش شاهنشاهی داریوش، دوران امنیت و توسعه، کشورداری داریوش. کتاب «کریم خان زند» (۱۳۸۵) نیز، همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، درباره مؤسس دولت زندیه و حوادث روزگار اوست.

مجموعه مقالات دکتر شعبانی نیز که شامل مقالات تاریخی اعم از مقالات چاپ شده و چاپ نشده اوست، توسط نشر پانیذ و با همکاری برخی از دانشجویان علاقه‌مند به وی منتشر شده است. این مجموعه که «گزارش زندگی» (۱۳۸۴) نام دارد، دربردارنده مقالاتی است که عنوان برخی از آن‌ها چنین است: اخلاق برتر کوروش، شورش دهلی در زمان نادر شاه، واقعه کشف حجاب، سیاست مذهبی نادرشاه، ما و جهانی شدن، هدیه ایرانیان به تمدن جهان.

موضوعات پراکنده و کتاب «ایرانیان و هویت ملی
کتاب «ایرانیان و هویت ملی» (از انتشارات سازمان پژوهشگاه و اندیشه اسلامی)، از آثار مهم دکتر شعبانی است. به همین گونه باید از کتاب «مبانی تاریخ اجتماعی ایران» (چاپ سوم ۱۳۸۲) یاد کرد که در پنج بخش تهیه شده و به خصوصیات عمومی جامعه ایران پیش از تاریخ، حضور در تاریخ، شکل‌پذیری تاریخی اجتماعات ایران، مقاومت‌های ملی و خصوصیات فرهنگ و تمدن ایران می‌پردازد. کتاب «آداب و رسوم نوروز» (مرکز مطالعات ایرانی و بین‌المللی ـ۱۳۷۶ ) نیز اثر آگاهی‌بخش دیگری از دکتر رضا شعبانی است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *